roza
1 August 2011, 03:55 PM
احكام روزه
1. درباره اهميت روزه و فوايد آن توضيح دهيد؟
«يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب علي الذين من قبلكم لعلكم تتقون؛ ي كساني كه ايمان آورده يد! روزه بر شما مقرر شده است؛ همان گونه كه بر كساني كه بيش از شما بودند مقرر شده بود؛ باشد كه پرهيزكاري كنيد ».
«روزه» در لغت به معناي امساك و خودداري از هر چيز است و در اصطلاح فقه عبارت است از : «امساك و خودداري از موارد هشت گانه- از هنگام اذان صبح تا اذان مغرب- به قصد انجام دادن فرمان خداوند ».
شواهد فراواني در تاريخ به چشم مي خورد كه روزه در ميان يهود و مسيحيت و اقوام و ملت هاي ديگر نيز بوده است. آنان به هنگام مواجهه با غم و اندوه و توبه و طلب خشنودي خداوند، روزه مي گرفتند تا با اين كار در پيشگاه او اظهار عجز و تواضع نموده و به گناهان خود اعتراف كنند. از انجيل استفاده مي شود كه مسيح عليه السلام چهل شبانه روز ، روزه داشته است. قرآن مجيد به صراحت بيان مي كند: اين فريضه الهي، در امت هاي پيشين نيز واجب بوده است.
روزه ابعاد گوناگون و تأثييرات مفيدي بر وجود انسان دارد. مهم ترين اين آثار عبارت است از:
1- روزه روح انسان را تلطيف و اراده ي او را قوي و غريزه هايش را تعديل مي كند «لعلكم تتقون».
2- روزه براي برقراري مساوات ميان فقير و غني است تا مردم با چشيدن طعم گرسنگي، به ياد فقيران و محرومان بيفتند و حق آنان را ادا كنند.
3- روزه اثر بهداشتي و درماني فراوان دارد و باعث سلامتي وتندرستي جسم مي گردد. الكسي سوفورين (دانشمند روسي) روزه داري را طريق درمان بسياري از بيماري ها- از جمله كم خوني، ضعف روده ها، رماتيسم، نقرس، بيماري هاي چشم، مرض قند و بيماري هاي كليه و كبد- مي داند.
«روزه» عبادت است و بايد براي انجام دادن فرمان خداوند، از اذان صبح تا مغروب كاري كه روزه را باطل مي كند، انجام ندهد، اين همان نيت روزه است و لازم نيست آن را از قلب خود بگذراند و يا بر زبان جاري كند. نيت براي روزه ي ماه رمضان و نذر معين، از اول شب تا اذان صبح و براي روزه غير معين (مانند روزه قضا و نذر مطلق) از اول شب تا ظهر روز بعد است. نيت روزه ي مستحبي، از اول شب شروع شده و تمام روز ادامه دارد تا موقعي كه به اندازه ي نيت كردن به مغرب وقت مانده باشد.
اگر انسان از روي عمد و اختيار كاري كه روزه را باطل مي كند، انجام دهد، روزه اش باطل مي شود و بايد علاوه بر قضا ، كفاره نيز بدهد. كفاره ي روزه دو ماه روزه است كه 31 روز آن بايد پي در پي باشد و يا شصت فقير را سير كند و اگر به هر كدام يك مد (تقريباً 750 گرم گندم يا جو يا مانند آنها) بدهد، كافي است. دادن پول به فقير كفايت نمي كند؛ مگر اينكه اطمينان داشته باشد فقير به وكالت از او، طعام خريده، سپس آن را به عنوان كفاره قبول مي كند. همچنين مي تواند پول كفاره را به يكي از مراكز و نهادهاي مطمئن بدهد كه به مصارف ياد شده مي رسانند( مانند دفاتر مراجع بزرگوار تقليد و كميته امداد).
2. روزه هاي واجب كدامند؟
روزه رمضان- روزه كفاره- روزه قضا- روزه نذر و عهد و يمين- روزه استيجاري- روزه روز سوم اعتكاف- روزه جايگزين قرباني در حج تمتع
3. روزه هاي حرام كدامند؟
روزه عيد قربان – روزه عيدفطر- روزه ايام تشريق براي كسي كه در منا است – روزه يوم الشك(روزي كه نمي داند آخر شعبان است يا اول رمضان) به نيت ماه رمضان – روزه سكوت- روزه وصال(شب را نيز تا سحر روزه بگيرد)- روزه مستحبي زن در جايي كه با حق شوهر منافات داشته باشد- روزه مستحبي فرزند در جايي كه باعث آزار و اذيت پدر و مادر گردد- روزه مريض و هر كس كه روزه براي او ضرر دارد- روزه مسافر، به جز مواردي كه استثنا شه است.
4. روزه هاي مكروه كدامند؟
روزه روز عاشورا- روزه روز عرفه براي كسي كه او را از خواندن دعا باز دارد- روزه مستحبي مهمان بدون اجازه ميزبان- روزه مستحبي فرزند بدون اجازه پدر و مادر
5. براي چه كساني روزه خواري جايز است؟
همه مراجع: بر چند دسته روزه واجب نيست، آنان عبارتند از :
1- پيرمرد و پيرزني كه گرفتن روزه براي آنان مشقت دارد.
2- زن بارداري كه گرفتن روزه براي حمل يا خودش ضرر دارد.
3- زن شيردهي كه گرفتن روزه باري بچه يا خودش ضرر دارد.
4- بيماري كه گرفتن روزه براي او ضرر دارد.
5- كسي كه بيماري دارد كه زياد تشنه مي شود و نمي تواند تشنگي را تحمل كند.
6- كسي كه به سن بلوغ نرسيده است.
7- زني كه خون حيض و نفاس مي بيند.
8- كسي كه به مسافرت مي رود و در جايي قصد اقامت ده روز نمي كند.
9- دختري كه به جهت صعف بنيه گرفتن روزه براي او مشقت فراوان و ضرر دارد.
10- كسي كه بي هوش است و يا در كما به سر مي برد.
11- ديوانگان
6. گاهي از لثه هايم خون بيرون مي آيد و با آب دهان مخلوط مي شود، اگر آن را فرو ببرم روزه باطل مي شود؟
همه مراجع(به جز تبريزي، صافي و نوري): اگر خون لثه در آب دهان مستهلك شود، فرو بردن آن روزه را باطل نمي كند.
آيات عظام تبريزي و صافي: اگر خون لثه در اب دهان مستهلك شود؛ بنابر احتياط واجب فرو نبرد و بيرون بريزد.
ايه الله نوري: فرو بردن آن جايز نيست؛ هر چند در آب دهان مستهلك شود.
7. پر كردن دندان در ماه رمضان چگونه است؟
همه مراجع : پر كردن يا جرم گيري و كشيدن دندان در ماه رمضان ، براي پزشكان جايز استو براي شخص روزه دار زماني جايز است كه مطمئن باشد خون يا ابي كه به وسيله دستگاه وارد فضاي دهان مي شود، فرو نخواهد رفت.
8. آيا فرو بردن خلط، روزه را باطل مي كند؟
همه مراجع(به جز بهجت و سيستاني) : فرو بردن خلط- چنانچه به فضاي دهان نيامده باشد اشكال ندارد؛ ولي اگر به فضاي دهان برسد، احتياط واجب آن است كه فرو نبرد.
آيه الله بهجت: فرو بردن خلط اگر د رحال غير روزه امر عادي باشد و به فضاي دهان نيز نيامده باشد، اشكال ندارد؛ ولي اگر به فضاي دهان برسد، احتياط واجب آن است كه فرو نبرد.
آيه الله سيستاني : فرو بردن خلط- چنانچه به فضاي دهان نيامده باشد- اشكال ندارد؛ ولي ولي اگر به فضاي دهان برسد، احتياط مستجب آن است كه فرو نبرد.
تبصره: مرز فضاي دهان و حلق، مخرج حرف(خ) مي باشد.
9. گاهي انسان روزه دار در كنار وسيله نقليه قرار مي گيرد و دود آن به حلق او مي رسد آيا روزه اش باطل مي شود؟
همه مراجع: اگر با اين اعتقاد كه دود غليظ به حلقش نمي رسد در كنار وسيله نقليه بايستد و به طور اتفاق دود به حلقش برسد روزه اش صحيح است.
10. تنفس بخارآب در حمام، براي روزه دار چه حكمي دارد؟
همه مراجع : بخار آب حمام، روزه را باطل نمي كند.
11. استفاده از عطر، شامپو، كرم و رژلب در ماه مبارك رمضان مجاز است؟
همه مراجع : هيچ يك از موارد ذكر شده روزه را باطل نمي كند؛ مگر آنكه رژلب، وارد دهان شده و فرو داده شود.
12. شستن سر در زير شير آب در حال روزه، چه حكمي دارد؟
همه مراجع: آنچه روزه را باطل مي كند، فرو بردن سر زير آب است؛ به طوري كه يك مرتبه آب ، همه سر را فراگيرد؛ اما شستن سر زير شير و زير دوش اشكالي ندارد.
13. اگر روزه دار به نامحرم نگاه كند، آيا روزه اش باطل مي شود؟
همه مراجع : خير، روزه اش صحيح است.
تبصره: با اين عمل از ثواب و ارزش روزه كاسته مي شود؛ از اين رو واجب است چشم، گوش ، زبان، قلب و همه اعضاء از ارتكاب خلاف و گناه حفظ شوند.
14. آيا ملاعبه با همسربه جز نزديكي ، در حال روزه جايز است؟
همه مراجع: اگر بدون قصد بيرون آمدن مني با همسر خود ملاعبه كند- چنانچه اطمينان دارد مني از او خارج نمي شود- اشكال ندارد و روزه ي هر دو نيز صحيح است؛ هر چنداتفاقاً از او مني بيرون آيد.
15. چه نوع دروغي روزه را باطل مي كند؟
همه مراجع( به جز يهجت،سيستاني و مكارم): دروغ بستن به خدا، پيامبر اسلام(ص) و امامان عليهم السلام و بنابر احتياط واجب پيامبران و جانشينان آنان و حضرت زهرا عليها السلام.
آيه الله بهجت: بنابر احتياط واجب دروغ بستن به خدا، پيامبر اسلام و امامان عليهم السلام.
آيه الله مكارم: بنابر احتياط واجب دروغ بستن به خدا ، پيامبر اسلام(ص) و امامان عليهم السلام، پيامبران و جانشينان آنان و حضرت زهرا عليها السلام
16. كسي كه در سحر تا پايان اذان غذا بخورد ، روزه اش چه حكمي دارد؟
همه مراجع: ملاك امساك براي روزه، طلوع فجر صادق است. بنابراين اگر با شروع اذان، اطمينان به طلوع فجر پيدا كند، نبايد چيزي بخورد و اگر لقمه اي در دهان دارد، نبايد فرو برد. اما اگر اطمينان به دخول وقت ندارد، مي تواند چيزي بخورد.
تبصره: البته براي آنكه دچار شبهه بطلان روزه و وجوب قضا نشود، احتياط آن است كه چند دقيقه قبل از اذان صبح، از خوردن و آشاميدن امساك كند.
17. اگر شخصي مشغول سحري بشود و سپس متوجه بشود كه اذان صبح گذشته است حكم روزه او چيست؟
همه مراجع (به جز بهجت): اگر بدون بررسي و تحقيق در طلوع فجر، مشغول سحري شده، روزه اش باطل است و بايد قضا كند.
آيه الله بهجت: اگر بدون بررسي و تحقيق در طلوع فجر مشغول سحري شده، بنابر احتياط واجب روزهاش باطل است و بايد قضا كند.
تبصره: فرد ياد شده با وجود اينكه روزه اش باطل شده، حق ندارد افطار كند؛ بلكه بايد تا شب از مفطرات امساك نمايد.
18. چشم من ضعيف است و مي ترسم روزه برايم ضرر داشته باشد، تكليف من چيست؟
همه مراجع: اگر خوف ضرر عقلايي باشد، روزه بر شما واجب نيست و اگر تا ماه رمضان سال بعد بيماري ادامه يافت، قضا هم واجب نيست. تنها براي هر روز 750 گرم گندم، جو يا آرد و ... را به عنوان كفاره به فقير بدهيد.
تبصره: ملاك ضرر، تشخيص خود شخص است؛ يعني، همين اندازه كه ترس شما نسبت به ضرر، عقلايي باشد، كافي است. احتمال ضرر گاهي از قول متخصص و زماني از تجربه مريض هاي مشابه و گاهي از تجربه خود انسان، به دست مي آيد.
19. هنگامي كه روزه مي گيرم، به شدت بدنم سست مي شود و نمي توانم كارهايي مثل درس خواندن را انجام دهم، وظيفه ي من چيست؟
همه مراجع: اين گونه ضعف و سستي ها تا حدودي لازمه ي روزه است و براي نوع افراد پيش مي آيد و به جهت آن نمي توان روزه را خورد؛ ولي اگر ضعف به قدري باشد كه معمولاً نمي شود ان را تحمل كرد، خوردن روزه اشكال ندارد.
تبصره: البته انسان مي تواند در اين شرايط به مسافرت برود(حداقل 5/22 كيلومتر ) و روزه خود را بخورد و به وطن برگردد. در اين صورت لازم نيست تا مغرب از خوردن آشاميدن خودداري كند و بعد از ماه رمضان ، قضاي آن را به جا آورد و كفاره هم ندارد.
20. مدتي روزه نگرفته ام ، اما تعداد روزه ها را فراموش كرده ام ، وظيفه ام چيست؟
همه مراجع: مي توانيد به مقدار حداقل اكتفا كنيد؛ يعني، هر مقدار از روزه ها را كه يقين داريد كمتر از آن نبوده، قضا كنيد و بيش از آن لازم نيست.
21. روزه ها را از روي عمد نگرفتم ولي نمي دانستم افزون بر قضا، كفاره هم دارد، آيا در اين فرض كفاره واجب مي شود؟
همه مراجع : آري، افزون بر قضاي روزه ها، بايد كفاره نيز بدهيد و نااگاهي از كفاره باعث سقوط آن نمي گردد.
22. كفاره روزه زن بر مرد است يا بر زن؟
همه مراجع : كفاره در موارد ياد شده، بر خود زن واجب است و در صورتي كه زن درامدندارد، كفاره از او ساقط است.
23. كسي كه به واسطه بيماري نتوانسته روزه بگيرد، اگر چند سال قضاي آن را به تاخير بيندازد تكليف چيست؟
همه مراجع : اگر بيماري او در ميان سال خوب شد، بايد روزه ها را قضا كند و اگر به سال هاي بعد انداخت، علاوه بر قضاي روزه، بايد براي هر روز يك مد طعام بدهد اما اگر بيماري او تا سال بعد ادامه يافت – به طوري كه نمي تواند قضا كند- فقط بايد براي هر روز يك مد طعام به فقير بدهد.
24. كسي كه در ماه رمضان قبل از اذان صبح، دسترسي به آب ندارد، وظيفه اش چيست؟
همه مراجع: اگر تا پيش از اذان صبح به آب دسترسي ندارد، تيمم بدل از غسل كند و روزه ي او صحيح است بعد از اذان در صورت دسترسي به آب، براي نماز صبح غسل كند و در غير اين صورت ، با تيمم نماز صبح خود را بخواند.
25. اگر در شب ماه رمضان جنب شويم و تا نزديك اذان صبح غسل را به تأخير اندازيم و سپس تيمم كنيم آيا روزه صحيح است؟
همه مراجع(به جز صافي و وحيد): در اين فرض(هرچند تأخير غسل، گناه است)؛ ولي چنانچه قبل از اذان صبح تيمم كنيد، روزه تان صحيح است.
آيات عظام صافي و وحيد: در اين فرض(هر چند تأخير غسل، گناه است)؛ بنابر احتياط واجب تيمم كنيد و روزه بگيريد و قضاي ان را نيز به جا آوريد.
26. اگر شخصي بعد از نماز صبح ، محتلم شود تا غروب غسل نكند، آيا اشكالي به روزه ي او وارد مي شود؟
همه مراجع: خير، لازم نيست فوري غسل كند و روزه او صحيح است؛ ولي براي نماز بايد غسل كند.
27. چندين سال با حال جنابت، روزه گرفتم و نماز خواندم، در حالي كه نمي دانستم جنب بايد غسل كند، تكليف چيست؟
آيات عظام امام،بهجت، تبريزي، خامنهاي، مكارم و وحيد: نماز و روزه هايي را كه در حال جنابت انجام داده ايد، بايد قضا كنيد.
آيات عظام سيستاني، صافي و فاضل: اگر در ياد گرفتن مسائل كوتاهي نكرده ايد، روزه ها صحيح است و قضا ندارد؛ ولي نمازهايي را كه در حال جنابت خوانده ايد، در هر حال بايد قضا كنيد.
آيه الله نوري: روزه ها صحيح است و قضا ندارد؛ ولي نمازهايي را كهدر حال جنابت خوانده ايد، بايد قضا كنيد.
تبصره : طهارت نسبت به نماز شرط واقعي است؛ از اين رو اگر از روي ناآگاهي نيز بدون طهارت نماز بخواند، نمازش باطل است.
28. اگر در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش كنيم و پس از چند روز يادمان بيايد، چه تكليفي داريم؟
همه مراجع: بايد نمازها و روزه ي آن چند روز را قضا كنيد؛ ولي كفاره ندارد.
29. كسي كه مدتي نماز خوانده و روزه گرفته و بعد بفهمد جنب بوده، تكليف او چيست؟
همه مراجع: اگر متوجه اصل جنابت نبوده، روزه هاي او صحيح است، ولي نمازهاي او قضا دارد.
30. اگر كسي به عمد روزه خود را در ماه مبارك رمضان به وسيله استمنا باطل كند، چه حكمي دارد؟
همه مراجع(به جز خامنه اي، سيستاني و صافي) : علاوه بر قضا، بنابر احتياط واجب، بايد«كفاره جمع» (60 روز روزه و اطعام 60 فقير) بپردازد.
آيات عظام سيستاني و خامنه اي: علاوه بر قضا، كفاره دارد و بنابر احتياط مستحب، «كفاره جمع» (60 روز روزه و اطعام 60 فقير) بپردازد.
31. در جواني گاهي در ماه رمضان استمنا مي كردم، ولي به هيچ وجه از حرمت آن آگاهي نداشتم و نيز نمي دانستم كه روزه را باطل مي كند، تكليف من چيست؟
آيات عظام امام، صافي و نوري: اگر جهل به حدي باشد كه احتمال باطل شدن روزه را نمي داده ايد، كفاره واجب نيست؛ ولي بنابر احتياط واجب ، بايد روزه هايي را كه با حال جنابت گرفته ايد، قضا كنيد.
آيات عظام بهجت، خامنهاي و فاضل: اگر جهل به حدي باشد كه احتمال باطل شدن روزه را نمي داده ايد، كفاره واجب نيست؛ ولي بايد روزه هايي را كه با حال جنابت گرفته ايد، قضا كنيد.
آيات عظام تبريزي و وحيد: بايد روزه هايي را كه با حال جنابت گرفته ايد، قضا كنيد؛ ولي كفاره واجب نيست.
آيه الله سيستاني: پرداخت كفاره واجب نيست و اگر جهل به حدي باشد كه احتمال باطل شدن روزه را نمي داده ايد، قضاي روزه ها نيز واجب نيست.
آيه الله مكارم: بنابر احتياط واجب بايد روزه هايي را كه با حال جنابت گرفته ايد، قضا كنيد؛ ولي كفاره واجب نيست.
32. آيا مي شود در ماه رمضان مسافرت كرد؟
همه مراجع: مسافرت در ماه رمضان اشكال ندارد؛ ولي اگر براي فرار از روزه باشد، مكروه است.
33. آيا مي توانيم نذر كنيم كه روزه ماه رمضان و يا قضاي آن را در سفر بجا آوريم؟
همه مراجع : خير، اين نذر صحيح نيست.
1. درباره اهميت روزه و فوايد آن توضيح دهيد؟
«يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب علي الذين من قبلكم لعلكم تتقون؛ ي كساني كه ايمان آورده يد! روزه بر شما مقرر شده است؛ همان گونه كه بر كساني كه بيش از شما بودند مقرر شده بود؛ باشد كه پرهيزكاري كنيد ».
«روزه» در لغت به معناي امساك و خودداري از هر چيز است و در اصطلاح فقه عبارت است از : «امساك و خودداري از موارد هشت گانه- از هنگام اذان صبح تا اذان مغرب- به قصد انجام دادن فرمان خداوند ».
شواهد فراواني در تاريخ به چشم مي خورد كه روزه در ميان يهود و مسيحيت و اقوام و ملت هاي ديگر نيز بوده است. آنان به هنگام مواجهه با غم و اندوه و توبه و طلب خشنودي خداوند، روزه مي گرفتند تا با اين كار در پيشگاه او اظهار عجز و تواضع نموده و به گناهان خود اعتراف كنند. از انجيل استفاده مي شود كه مسيح عليه السلام چهل شبانه روز ، روزه داشته است. قرآن مجيد به صراحت بيان مي كند: اين فريضه الهي، در امت هاي پيشين نيز واجب بوده است.
روزه ابعاد گوناگون و تأثييرات مفيدي بر وجود انسان دارد. مهم ترين اين آثار عبارت است از:
1- روزه روح انسان را تلطيف و اراده ي او را قوي و غريزه هايش را تعديل مي كند «لعلكم تتقون».
2- روزه براي برقراري مساوات ميان فقير و غني است تا مردم با چشيدن طعم گرسنگي، به ياد فقيران و محرومان بيفتند و حق آنان را ادا كنند.
3- روزه اثر بهداشتي و درماني فراوان دارد و باعث سلامتي وتندرستي جسم مي گردد. الكسي سوفورين (دانشمند روسي) روزه داري را طريق درمان بسياري از بيماري ها- از جمله كم خوني، ضعف روده ها، رماتيسم، نقرس، بيماري هاي چشم، مرض قند و بيماري هاي كليه و كبد- مي داند.
«روزه» عبادت است و بايد براي انجام دادن فرمان خداوند، از اذان صبح تا مغروب كاري كه روزه را باطل مي كند، انجام ندهد، اين همان نيت روزه است و لازم نيست آن را از قلب خود بگذراند و يا بر زبان جاري كند. نيت براي روزه ي ماه رمضان و نذر معين، از اول شب تا اذان صبح و براي روزه غير معين (مانند روزه قضا و نذر مطلق) از اول شب تا ظهر روز بعد است. نيت روزه ي مستحبي، از اول شب شروع شده و تمام روز ادامه دارد تا موقعي كه به اندازه ي نيت كردن به مغرب وقت مانده باشد.
اگر انسان از روي عمد و اختيار كاري كه روزه را باطل مي كند، انجام دهد، روزه اش باطل مي شود و بايد علاوه بر قضا ، كفاره نيز بدهد. كفاره ي روزه دو ماه روزه است كه 31 روز آن بايد پي در پي باشد و يا شصت فقير را سير كند و اگر به هر كدام يك مد (تقريباً 750 گرم گندم يا جو يا مانند آنها) بدهد، كافي است. دادن پول به فقير كفايت نمي كند؛ مگر اينكه اطمينان داشته باشد فقير به وكالت از او، طعام خريده، سپس آن را به عنوان كفاره قبول مي كند. همچنين مي تواند پول كفاره را به يكي از مراكز و نهادهاي مطمئن بدهد كه به مصارف ياد شده مي رسانند( مانند دفاتر مراجع بزرگوار تقليد و كميته امداد).
2. روزه هاي واجب كدامند؟
روزه رمضان- روزه كفاره- روزه قضا- روزه نذر و عهد و يمين- روزه استيجاري- روزه روز سوم اعتكاف- روزه جايگزين قرباني در حج تمتع
3. روزه هاي حرام كدامند؟
روزه عيد قربان – روزه عيدفطر- روزه ايام تشريق براي كسي كه در منا است – روزه يوم الشك(روزي كه نمي داند آخر شعبان است يا اول رمضان) به نيت ماه رمضان – روزه سكوت- روزه وصال(شب را نيز تا سحر روزه بگيرد)- روزه مستحبي زن در جايي كه با حق شوهر منافات داشته باشد- روزه مستحبي فرزند در جايي كه باعث آزار و اذيت پدر و مادر گردد- روزه مريض و هر كس كه روزه براي او ضرر دارد- روزه مسافر، به جز مواردي كه استثنا شه است.
4. روزه هاي مكروه كدامند؟
روزه روز عاشورا- روزه روز عرفه براي كسي كه او را از خواندن دعا باز دارد- روزه مستحبي مهمان بدون اجازه ميزبان- روزه مستحبي فرزند بدون اجازه پدر و مادر
5. براي چه كساني روزه خواري جايز است؟
همه مراجع: بر چند دسته روزه واجب نيست، آنان عبارتند از :
1- پيرمرد و پيرزني كه گرفتن روزه براي آنان مشقت دارد.
2- زن بارداري كه گرفتن روزه براي حمل يا خودش ضرر دارد.
3- زن شيردهي كه گرفتن روزه باري بچه يا خودش ضرر دارد.
4- بيماري كه گرفتن روزه براي او ضرر دارد.
5- كسي كه بيماري دارد كه زياد تشنه مي شود و نمي تواند تشنگي را تحمل كند.
6- كسي كه به سن بلوغ نرسيده است.
7- زني كه خون حيض و نفاس مي بيند.
8- كسي كه به مسافرت مي رود و در جايي قصد اقامت ده روز نمي كند.
9- دختري كه به جهت صعف بنيه گرفتن روزه براي او مشقت فراوان و ضرر دارد.
10- كسي كه بي هوش است و يا در كما به سر مي برد.
11- ديوانگان
6. گاهي از لثه هايم خون بيرون مي آيد و با آب دهان مخلوط مي شود، اگر آن را فرو ببرم روزه باطل مي شود؟
همه مراجع(به جز تبريزي، صافي و نوري): اگر خون لثه در آب دهان مستهلك شود، فرو بردن آن روزه را باطل نمي كند.
آيات عظام تبريزي و صافي: اگر خون لثه در اب دهان مستهلك شود؛ بنابر احتياط واجب فرو نبرد و بيرون بريزد.
ايه الله نوري: فرو بردن آن جايز نيست؛ هر چند در آب دهان مستهلك شود.
7. پر كردن دندان در ماه رمضان چگونه است؟
همه مراجع : پر كردن يا جرم گيري و كشيدن دندان در ماه رمضان ، براي پزشكان جايز استو براي شخص روزه دار زماني جايز است كه مطمئن باشد خون يا ابي كه به وسيله دستگاه وارد فضاي دهان مي شود، فرو نخواهد رفت.
8. آيا فرو بردن خلط، روزه را باطل مي كند؟
همه مراجع(به جز بهجت و سيستاني) : فرو بردن خلط- چنانچه به فضاي دهان نيامده باشد اشكال ندارد؛ ولي اگر به فضاي دهان برسد، احتياط واجب آن است كه فرو نبرد.
آيه الله بهجت: فرو بردن خلط اگر د رحال غير روزه امر عادي باشد و به فضاي دهان نيز نيامده باشد، اشكال ندارد؛ ولي اگر به فضاي دهان برسد، احتياط واجب آن است كه فرو نبرد.
آيه الله سيستاني : فرو بردن خلط- چنانچه به فضاي دهان نيامده باشد- اشكال ندارد؛ ولي ولي اگر به فضاي دهان برسد، احتياط مستجب آن است كه فرو نبرد.
تبصره: مرز فضاي دهان و حلق، مخرج حرف(خ) مي باشد.
9. گاهي انسان روزه دار در كنار وسيله نقليه قرار مي گيرد و دود آن به حلق او مي رسد آيا روزه اش باطل مي شود؟
همه مراجع: اگر با اين اعتقاد كه دود غليظ به حلقش نمي رسد در كنار وسيله نقليه بايستد و به طور اتفاق دود به حلقش برسد روزه اش صحيح است.
10. تنفس بخارآب در حمام، براي روزه دار چه حكمي دارد؟
همه مراجع : بخار آب حمام، روزه را باطل نمي كند.
11. استفاده از عطر، شامپو، كرم و رژلب در ماه مبارك رمضان مجاز است؟
همه مراجع : هيچ يك از موارد ذكر شده روزه را باطل نمي كند؛ مگر آنكه رژلب، وارد دهان شده و فرو داده شود.
12. شستن سر در زير شير آب در حال روزه، چه حكمي دارد؟
همه مراجع: آنچه روزه را باطل مي كند، فرو بردن سر زير آب است؛ به طوري كه يك مرتبه آب ، همه سر را فراگيرد؛ اما شستن سر زير شير و زير دوش اشكالي ندارد.
13. اگر روزه دار به نامحرم نگاه كند، آيا روزه اش باطل مي شود؟
همه مراجع : خير، روزه اش صحيح است.
تبصره: با اين عمل از ثواب و ارزش روزه كاسته مي شود؛ از اين رو واجب است چشم، گوش ، زبان، قلب و همه اعضاء از ارتكاب خلاف و گناه حفظ شوند.
14. آيا ملاعبه با همسربه جز نزديكي ، در حال روزه جايز است؟
همه مراجع: اگر بدون قصد بيرون آمدن مني با همسر خود ملاعبه كند- چنانچه اطمينان دارد مني از او خارج نمي شود- اشكال ندارد و روزه ي هر دو نيز صحيح است؛ هر چنداتفاقاً از او مني بيرون آيد.
15. چه نوع دروغي روزه را باطل مي كند؟
همه مراجع( به جز يهجت،سيستاني و مكارم): دروغ بستن به خدا، پيامبر اسلام(ص) و امامان عليهم السلام و بنابر احتياط واجب پيامبران و جانشينان آنان و حضرت زهرا عليها السلام.
آيه الله بهجت: بنابر احتياط واجب دروغ بستن به خدا، پيامبر اسلام و امامان عليهم السلام.
آيه الله مكارم: بنابر احتياط واجب دروغ بستن به خدا ، پيامبر اسلام(ص) و امامان عليهم السلام، پيامبران و جانشينان آنان و حضرت زهرا عليها السلام
16. كسي كه در سحر تا پايان اذان غذا بخورد ، روزه اش چه حكمي دارد؟
همه مراجع: ملاك امساك براي روزه، طلوع فجر صادق است. بنابراين اگر با شروع اذان، اطمينان به طلوع فجر پيدا كند، نبايد چيزي بخورد و اگر لقمه اي در دهان دارد، نبايد فرو برد. اما اگر اطمينان به دخول وقت ندارد، مي تواند چيزي بخورد.
تبصره: البته براي آنكه دچار شبهه بطلان روزه و وجوب قضا نشود، احتياط آن است كه چند دقيقه قبل از اذان صبح، از خوردن و آشاميدن امساك كند.
17. اگر شخصي مشغول سحري بشود و سپس متوجه بشود كه اذان صبح گذشته است حكم روزه او چيست؟
همه مراجع (به جز بهجت): اگر بدون بررسي و تحقيق در طلوع فجر، مشغول سحري شده، روزه اش باطل است و بايد قضا كند.
آيه الله بهجت: اگر بدون بررسي و تحقيق در طلوع فجر مشغول سحري شده، بنابر احتياط واجب روزهاش باطل است و بايد قضا كند.
تبصره: فرد ياد شده با وجود اينكه روزه اش باطل شده، حق ندارد افطار كند؛ بلكه بايد تا شب از مفطرات امساك نمايد.
18. چشم من ضعيف است و مي ترسم روزه برايم ضرر داشته باشد، تكليف من چيست؟
همه مراجع: اگر خوف ضرر عقلايي باشد، روزه بر شما واجب نيست و اگر تا ماه رمضان سال بعد بيماري ادامه يافت، قضا هم واجب نيست. تنها براي هر روز 750 گرم گندم، جو يا آرد و ... را به عنوان كفاره به فقير بدهيد.
تبصره: ملاك ضرر، تشخيص خود شخص است؛ يعني، همين اندازه كه ترس شما نسبت به ضرر، عقلايي باشد، كافي است. احتمال ضرر گاهي از قول متخصص و زماني از تجربه مريض هاي مشابه و گاهي از تجربه خود انسان، به دست مي آيد.
19. هنگامي كه روزه مي گيرم، به شدت بدنم سست مي شود و نمي توانم كارهايي مثل درس خواندن را انجام دهم، وظيفه ي من چيست؟
همه مراجع: اين گونه ضعف و سستي ها تا حدودي لازمه ي روزه است و براي نوع افراد پيش مي آيد و به جهت آن نمي توان روزه را خورد؛ ولي اگر ضعف به قدري باشد كه معمولاً نمي شود ان را تحمل كرد، خوردن روزه اشكال ندارد.
تبصره: البته انسان مي تواند در اين شرايط به مسافرت برود(حداقل 5/22 كيلومتر ) و روزه خود را بخورد و به وطن برگردد. در اين صورت لازم نيست تا مغرب از خوردن آشاميدن خودداري كند و بعد از ماه رمضان ، قضاي آن را به جا آورد و كفاره هم ندارد.
20. مدتي روزه نگرفته ام ، اما تعداد روزه ها را فراموش كرده ام ، وظيفه ام چيست؟
همه مراجع: مي توانيد به مقدار حداقل اكتفا كنيد؛ يعني، هر مقدار از روزه ها را كه يقين داريد كمتر از آن نبوده، قضا كنيد و بيش از آن لازم نيست.
21. روزه ها را از روي عمد نگرفتم ولي نمي دانستم افزون بر قضا، كفاره هم دارد، آيا در اين فرض كفاره واجب مي شود؟
همه مراجع : آري، افزون بر قضاي روزه ها، بايد كفاره نيز بدهيد و نااگاهي از كفاره باعث سقوط آن نمي گردد.
22. كفاره روزه زن بر مرد است يا بر زن؟
همه مراجع : كفاره در موارد ياد شده، بر خود زن واجب است و در صورتي كه زن درامدندارد، كفاره از او ساقط است.
23. كسي كه به واسطه بيماري نتوانسته روزه بگيرد، اگر چند سال قضاي آن را به تاخير بيندازد تكليف چيست؟
همه مراجع : اگر بيماري او در ميان سال خوب شد، بايد روزه ها را قضا كند و اگر به سال هاي بعد انداخت، علاوه بر قضاي روزه، بايد براي هر روز يك مد طعام بدهد اما اگر بيماري او تا سال بعد ادامه يافت – به طوري كه نمي تواند قضا كند- فقط بايد براي هر روز يك مد طعام به فقير بدهد.
24. كسي كه در ماه رمضان قبل از اذان صبح، دسترسي به آب ندارد، وظيفه اش چيست؟
همه مراجع: اگر تا پيش از اذان صبح به آب دسترسي ندارد، تيمم بدل از غسل كند و روزه ي او صحيح است بعد از اذان در صورت دسترسي به آب، براي نماز صبح غسل كند و در غير اين صورت ، با تيمم نماز صبح خود را بخواند.
25. اگر در شب ماه رمضان جنب شويم و تا نزديك اذان صبح غسل را به تأخير اندازيم و سپس تيمم كنيم آيا روزه صحيح است؟
همه مراجع(به جز صافي و وحيد): در اين فرض(هرچند تأخير غسل، گناه است)؛ ولي چنانچه قبل از اذان صبح تيمم كنيد، روزه تان صحيح است.
آيات عظام صافي و وحيد: در اين فرض(هر چند تأخير غسل، گناه است)؛ بنابر احتياط واجب تيمم كنيد و روزه بگيريد و قضاي ان را نيز به جا آوريد.
26. اگر شخصي بعد از نماز صبح ، محتلم شود تا غروب غسل نكند، آيا اشكالي به روزه ي او وارد مي شود؟
همه مراجع: خير، لازم نيست فوري غسل كند و روزه او صحيح است؛ ولي براي نماز بايد غسل كند.
27. چندين سال با حال جنابت، روزه گرفتم و نماز خواندم، در حالي كه نمي دانستم جنب بايد غسل كند، تكليف چيست؟
آيات عظام امام،بهجت، تبريزي، خامنهاي، مكارم و وحيد: نماز و روزه هايي را كه در حال جنابت انجام داده ايد، بايد قضا كنيد.
آيات عظام سيستاني، صافي و فاضل: اگر در ياد گرفتن مسائل كوتاهي نكرده ايد، روزه ها صحيح است و قضا ندارد؛ ولي نمازهايي را كه در حال جنابت خوانده ايد، در هر حال بايد قضا كنيد.
آيه الله نوري: روزه ها صحيح است و قضا ندارد؛ ولي نمازهايي را كهدر حال جنابت خوانده ايد، بايد قضا كنيد.
تبصره : طهارت نسبت به نماز شرط واقعي است؛ از اين رو اگر از روي ناآگاهي نيز بدون طهارت نماز بخواند، نمازش باطل است.
28. اگر در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش كنيم و پس از چند روز يادمان بيايد، چه تكليفي داريم؟
همه مراجع: بايد نمازها و روزه ي آن چند روز را قضا كنيد؛ ولي كفاره ندارد.
29. كسي كه مدتي نماز خوانده و روزه گرفته و بعد بفهمد جنب بوده، تكليف او چيست؟
همه مراجع: اگر متوجه اصل جنابت نبوده، روزه هاي او صحيح است، ولي نمازهاي او قضا دارد.
30. اگر كسي به عمد روزه خود را در ماه مبارك رمضان به وسيله استمنا باطل كند، چه حكمي دارد؟
همه مراجع(به جز خامنه اي، سيستاني و صافي) : علاوه بر قضا، بنابر احتياط واجب، بايد«كفاره جمع» (60 روز روزه و اطعام 60 فقير) بپردازد.
آيات عظام سيستاني و خامنه اي: علاوه بر قضا، كفاره دارد و بنابر احتياط مستحب، «كفاره جمع» (60 روز روزه و اطعام 60 فقير) بپردازد.
31. در جواني گاهي در ماه رمضان استمنا مي كردم، ولي به هيچ وجه از حرمت آن آگاهي نداشتم و نيز نمي دانستم كه روزه را باطل مي كند، تكليف من چيست؟
آيات عظام امام، صافي و نوري: اگر جهل به حدي باشد كه احتمال باطل شدن روزه را نمي داده ايد، كفاره واجب نيست؛ ولي بنابر احتياط واجب ، بايد روزه هايي را كه با حال جنابت گرفته ايد، قضا كنيد.
آيات عظام بهجت، خامنهاي و فاضل: اگر جهل به حدي باشد كه احتمال باطل شدن روزه را نمي داده ايد، كفاره واجب نيست؛ ولي بايد روزه هايي را كه با حال جنابت گرفته ايد، قضا كنيد.
آيات عظام تبريزي و وحيد: بايد روزه هايي را كه با حال جنابت گرفته ايد، قضا كنيد؛ ولي كفاره واجب نيست.
آيه الله سيستاني: پرداخت كفاره واجب نيست و اگر جهل به حدي باشد كه احتمال باطل شدن روزه را نمي داده ايد، قضاي روزه ها نيز واجب نيست.
آيه الله مكارم: بنابر احتياط واجب بايد روزه هايي را كه با حال جنابت گرفته ايد، قضا كنيد؛ ولي كفاره واجب نيست.
32. آيا مي شود در ماه رمضان مسافرت كرد؟
همه مراجع: مسافرت در ماه رمضان اشكال ندارد؛ ولي اگر براي فرار از روزه باشد، مكروه است.
33. آيا مي توانيم نذر كنيم كه روزه ماه رمضان و يا قضاي آن را در سفر بجا آوريم؟
همه مراجع : خير، اين نذر صحيح نيست.