sasho
7 September 2008, 01:08 AM
سدهاي زيرزميني
در مناطق خشك و نيمه خشك جهان ماسه و شن ته نشين شده در آبراههها و رودخانهها ميتوانند آب را براي اهداف شرب همانند آبياري فراهم كنند. بعضي از آبراههها فصلي هستند ولي ميتوان آن را دائمي كرد. بستر آبراهههايي كه خشك هستند ولي داراي پوشش گياهي سبز در بستر و پهنههاي سيلابي هستند، نشان ميدهند كه آنها بايستي منبع آب در مجاورت زير سطح بستر باشند.
سدهاي زيرزميني طبيعي اغلب دليلي براي محدودههاي آب جمع شده و پوشش حاصله هستند. پوشش سنگي بيرون زده از بستر رودخانه كه در مقطع عرضي آن گسترش يافته است بصورت يك سد عمل كرده و مانع عبور جريان از زير سطح زمين و از ميان بستر ماسهاي رودخانه ميگردد. جريانهاي سيلابي فصلي نيز دو سمت آبراهه را اشباع ميكنند.
اصلاح و بهبود سدهاي زيرزميني طبيعي و يا ايجاد نوع جديد آن در مقدار ارزش و تاثير معني دار آن در ذخيره و افزايش منابع آبي است. سدهاي زيرزميني را ميتوان از بتن، سنگ و ملات و گابيون با پوشش ضد آب مثل ورقههاي پلاستيكي يا لاية رسي و يا خاك تثبيت شده احداث نمود.
اين موضوع داراي اهميت است كه سد بر روي يك بستر نفوذ ناپذير ساخته شده و دو طرف سد به دو تكيه گاه آبراهه تا جاييكه مورد نياز باشد اتصال مييابد تا در مواقع سيلابي از فرسايش و عبور جريان جلوگيري كند.
مزايا و منافع احداث سد زيرزميني در مقايسه با سدهاي سطحي عبارتند از:
1- افت ناشي از تبخير در مناطق خشك در سد زيرزميني بسيار كمتر از سد سطحي است كه آب در معرض نور خورشد و گرما قرار دارد.
2- نگهداري سدهاي زيرميني بسيار راحت تر و ارزانتر از سدهاي سطحي است.
3- از توليد مثل و تكثير حشرات و انگلها مثل پشه جلوگيري ميشود.
4- آلودگي آب ذخيره شده توسط مردم و حيوانات بصورت قابل توجهاي كاهش مييابد بويژه بصورت يك چاه و پمپ دستي ميتوان آب را بهداشتي و كنترل شده استحصال كرد.
سدهاي زيزميني در مقطع عرضي رودخانه و در زير سطح زمين جهت بهبود وضعيت منابع آب قابل اطمينان و با ارزش در مناطق خشك و نيمه خشك احداث ميشوند. سدهاي زيرزميني سيلابهايي را كه منافذ ذرات درشت دانه بستر رودخانه را پر كرده و به سمت پائين دست از زير زمين زهكش ميشوند را كنترل ميكند. سدهاي زيرزميني اجازة عبور آب باران بدون كاهش جريان به سمت اهالي در پائين دست ميگردد. علاوه براين سدهاي زيرزميني هيچگونه نيازي به نگهداري نداشته و توسط ماسه يا گل مسدود نميشوند. افت ناشي از تبخيز نيز غالبا زمانيكه آب در ماسه ذخيره ميگردد وجود ندارد.
لینک ها فقط به اعضای سایت نمایش داده می شوند.
كجا ميتوان سد زيرزميني احداث كرد؟
ترجيحا سد زيرزميني بر روي يك لاية نفوذ ناپذير بدليل ايجاد حجم بزرگتري از آب احداث ميگردد. سدهاي زيرزميني را ميتوان در بستر رودخانههاي بدون لاية نفوذ ناپذير نيز احداث كرد ولي ممكن است آب كمتري را ذخيره كنند. علاوه بر اين نكات ذيل نيز بايستي مدنظر قرار بگيرد:
1- در مناطق خشك و نيمه خشك احداث ميشوند.
2- در محلهايي كه مصالح بستر داراي نفوذ پذيري بالايي هستند.
3- در جايي كه داراي يك لايه نفوذناپذير در نزديكي سطح زمين وجود دارد.
4- فاصله سد زيرزميني تا محل مصرف حتيالامكان كم باشد.
5- در جاهايي كه داراي بارندگي نامنظم بوده و آبراهه فصلي باشد.
6- در محلهايي كه داراي بيشترين مخزن و كمترين ارتفاع اجرا را داشته باشد.
7- ماسة درشت دانه آب بيشتري را نسبت به ماسه ريزدانه ذخيره ميكند. بستر آبراهههاي با مواد ماسهاي دشت دانه نيز بهتر عمل ميكنند.
8- سدهاي زيرزميني نبايستي در مكانهايي كه هرزآب روستاها رها ميگردد و يا در مكانهايي كه آب در آنجاها آلوده ميگردد احداث گردند.
9- محدودة سد زيرزميني نبايستي شامل خاكهاي شور يا سنگهاي شور كه آب را شور ميكنند باشد.
10-سد نبايستي برروي تخته سنگهاي فرسوده شده و يا سنگهاي شكافدار بدليل نشت آب در آنها احداث شوند.
لینک ها فقط به اعضای سایت نمایش داده می شوند.
در مناطق خشك و نيمه خشك جهان ماسه و شن ته نشين شده در آبراههها و رودخانهها ميتوانند آب را براي اهداف شرب همانند آبياري فراهم كنند. بعضي از آبراههها فصلي هستند ولي ميتوان آن را دائمي كرد. بستر آبراهههايي كه خشك هستند ولي داراي پوشش گياهي سبز در بستر و پهنههاي سيلابي هستند، نشان ميدهند كه آنها بايستي منبع آب در مجاورت زير سطح بستر باشند.
سدهاي زيرزميني طبيعي اغلب دليلي براي محدودههاي آب جمع شده و پوشش حاصله هستند. پوشش سنگي بيرون زده از بستر رودخانه كه در مقطع عرضي آن گسترش يافته است بصورت يك سد عمل كرده و مانع عبور جريان از زير سطح زمين و از ميان بستر ماسهاي رودخانه ميگردد. جريانهاي سيلابي فصلي نيز دو سمت آبراهه را اشباع ميكنند.
اصلاح و بهبود سدهاي زيرزميني طبيعي و يا ايجاد نوع جديد آن در مقدار ارزش و تاثير معني دار آن در ذخيره و افزايش منابع آبي است. سدهاي زيرزميني را ميتوان از بتن، سنگ و ملات و گابيون با پوشش ضد آب مثل ورقههاي پلاستيكي يا لاية رسي و يا خاك تثبيت شده احداث نمود.
اين موضوع داراي اهميت است كه سد بر روي يك بستر نفوذ ناپذير ساخته شده و دو طرف سد به دو تكيه گاه آبراهه تا جاييكه مورد نياز باشد اتصال مييابد تا در مواقع سيلابي از فرسايش و عبور جريان جلوگيري كند.
مزايا و منافع احداث سد زيرزميني در مقايسه با سدهاي سطحي عبارتند از:
1- افت ناشي از تبخير در مناطق خشك در سد زيرزميني بسيار كمتر از سد سطحي است كه آب در معرض نور خورشد و گرما قرار دارد.
2- نگهداري سدهاي زيرميني بسيار راحت تر و ارزانتر از سدهاي سطحي است.
3- از توليد مثل و تكثير حشرات و انگلها مثل پشه جلوگيري ميشود.
4- آلودگي آب ذخيره شده توسط مردم و حيوانات بصورت قابل توجهاي كاهش مييابد بويژه بصورت يك چاه و پمپ دستي ميتوان آب را بهداشتي و كنترل شده استحصال كرد.
سدهاي زيزميني در مقطع عرضي رودخانه و در زير سطح زمين جهت بهبود وضعيت منابع آب قابل اطمينان و با ارزش در مناطق خشك و نيمه خشك احداث ميشوند. سدهاي زيرزميني سيلابهايي را كه منافذ ذرات درشت دانه بستر رودخانه را پر كرده و به سمت پائين دست از زير زمين زهكش ميشوند را كنترل ميكند. سدهاي زيرزميني اجازة عبور آب باران بدون كاهش جريان به سمت اهالي در پائين دست ميگردد. علاوه براين سدهاي زيرزميني هيچگونه نيازي به نگهداري نداشته و توسط ماسه يا گل مسدود نميشوند. افت ناشي از تبخيز نيز غالبا زمانيكه آب در ماسه ذخيره ميگردد وجود ندارد.
لینک ها فقط به اعضای سایت نمایش داده می شوند.
كجا ميتوان سد زيرزميني احداث كرد؟
ترجيحا سد زيرزميني بر روي يك لاية نفوذ ناپذير بدليل ايجاد حجم بزرگتري از آب احداث ميگردد. سدهاي زيرزميني را ميتوان در بستر رودخانههاي بدون لاية نفوذ ناپذير نيز احداث كرد ولي ممكن است آب كمتري را ذخيره كنند. علاوه بر اين نكات ذيل نيز بايستي مدنظر قرار بگيرد:
1- در مناطق خشك و نيمه خشك احداث ميشوند.
2- در محلهايي كه مصالح بستر داراي نفوذ پذيري بالايي هستند.
3- در جايي كه داراي يك لايه نفوذناپذير در نزديكي سطح زمين وجود دارد.
4- فاصله سد زيرزميني تا محل مصرف حتيالامكان كم باشد.
5- در جاهايي كه داراي بارندگي نامنظم بوده و آبراهه فصلي باشد.
6- در محلهايي كه داراي بيشترين مخزن و كمترين ارتفاع اجرا را داشته باشد.
7- ماسة درشت دانه آب بيشتري را نسبت به ماسه ريزدانه ذخيره ميكند. بستر آبراهههاي با مواد ماسهاي دشت دانه نيز بهتر عمل ميكنند.
8- سدهاي زيرزميني نبايستي در مكانهايي كه هرزآب روستاها رها ميگردد و يا در مكانهايي كه آب در آنجاها آلوده ميگردد احداث گردند.
9- محدودة سد زيرزميني نبايستي شامل خاكهاي شور يا سنگهاي شور كه آب را شور ميكنند باشد.
10-سد نبايستي برروي تخته سنگهاي فرسوده شده و يا سنگهاي شكافدار بدليل نشت آب در آنها احداث شوند.
لینک ها فقط به اعضای سایت نمایش داده می شوند.