همه چيز در رابطه با كارشناسي ارشد مهندسي صنايع
همانطور که از مدتها قبل وعده داده بودیم قصد داریم به بحث کارشناسی ارشد مهندسی صنایع بپردازیم:
خوشبختانه رشته مهندسی صنایع در چند سال اخیر از اهمیت وموقعیت بالایی برخوردار گردیده است و اغلب فارغ التحصیلان این رشته به سرعت و سهولت جذب بازار کار می گردند. با توجه به روند روبه رشد تعداد فارغ التحصیلان این رشته در مقطع کارشناسی ضرورت تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد این رشته در جهت کسب جایگاه های برتر شغلی وآشنایی عمیقتر با دستاوردهای جدید مهندسی صنایع و در نهایت زمینه ورود به مقاطع بالاتر و حضور در عرصه های دانشگاهی مضاعف گردیده است . ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد این رشته نه تنها برای مهندسین صنایع بلکه برای فارغ التحصیلان رشته های دیگر فنی _مهندسی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است . چرا که موجبات ورود به عرصه های مدیریتی و سیستمی را برای فارغ التحصیلان فراهم می نماید . البته باید خاطر نشان کرد مسئله کارشناسی ارشد یک مسئله ای است که باید بصورت همه جانبه و کاملا سیستماتیک به آن نگاه کرد برای مثال اگر کسی توانایی کار در کارخانه را دارد با همان مدرک لیسانس نیز می تواند به موفقیت های زیادی دست پیدا کند و چه بسیار فارغ التحصیلانی که با مدرک لیسانس خیلی بهتر از افرادی با مدارج علمی بالاتر می توانند در بازار کار عمل کنند . زیرا یک فارغ التحصیل مقطع کارشناسی مهندسی صنایع باید علاوه برمسائل علمی خیلی از فاکتورهای دیگر را نیز برای موفقیت در بازار کار داشته باشد (البته این مسئله در تمامی رشته ها صدق می کند ولی با توجه به اینکه یک مهندس صنایع خوب باید فاکتورهایی از قبیل مدیریت خوب و مخصوصا روابط عمومی عالی را دارا باشد لذا این گونه مسائل در مورد یک مهندس صنایع بیشتر به چشم می آید).
ولی صد البته در شرایطی برابر, اشخاصی که مدرک کارشناسی ارشد دارند از جهت پذیرش یک سرو گردن بالاتر از آنهایی هستند که دارای مدرک لیسانس می باشند.(مگر اینکه پارتی بازی در میان باشد که آن موقع دیگر به مدرک لیسانس نیز نیاز نمی باشد!)
پس از این مقدمه در این مبحث سعی برآن شده که اولا شما را هرچه بهتر با گرایش های کارشناسی ارشد مهندسی صنایع آشنا سازیم ثانیا منابع اصلی برای موفقیت در مسابقه تقریبا سخت(با توجه به پذیرش محدود)فوق لیسانس صنایع را برای شما بازگو نماییم.
مقطع کارشناسی ارشد مهندسی صنایع که عموما 2 سال به طول می انجامد دارای سه گرایش زیر می باشد :
(البته ناگفته نماند که رشته هایی از قبیل MBA٬مهندسی ارزش و...نیز رشته هایی فرعی برای یک مهندس صنایع به شمار می آیند که ادامه دادن در این رشته ها نیز با توجه به مباحثی که یک مهندس صنایع در دوره لیسانس گذرانده است خالی از لطف نمی باشد).
گرایش مهندسی صنایع_صنایع
گرایش مهندسی صنایع_سیستمهای اقتصادی و اجتماعی
گرایش مهندسی صنایع_مدیریت سیستم وبهره وری
گرایش مهندسی صنایع_صنایع :
می توان گفت مهمترین٬و پیچیده ترین امتحان ورودی کارشناسی ارشد متعلق به گرایش مهندسی صنایع_صنایع می باشد.دروسی که در این گرایش از دانشجویان امتحان گرفته می شود نسبت به گرایش های دیگر برای دانشجویان صنایع تخصصی تر بوده و لذا دانشجویان صنایع از این جهت از دانشجویان رشته های دیگر جلوتر هستند ولی باید بگوییم سخت ترین امتحان ورودی مربوط به این گرایش می باشد.
فارغ التحصیلان این گرایش توانایی کارهایی از قبیل مدلسازی ٬برنامه ریزی درپروژه های مختلف٬ بررسی مشکلات و ارائه بهترین الگوها در سازمان ها و کارخانه ها برای بهینه سازی مسائل مختلف از قبیل انسان ٬مواد و ماشین آلات را دارا هستند.
آنها سعی می کنند ارتباط منطقی بین اجزاء انواع سیستمهای تولیدی و غیر تولیدی را جستجو کرده و بازدهی آنها را افزایش دهند. البته باید عرض کنیم که شاید این اهداف در مورد مهندسین صنایع در دوره کارشناسی (گرایش تولید صنعتی و گرایش تحلیل سیستم ها)نیز صادق باشد ولی دانشجویان در دوره کارشناسی ارشد سعی می کنند مطالب را بصورتی عمیقتر و تخصصی تر دنبال کنند.و مخصوصا با خواندن درس هایی که به برنامه ریزی و مسائل سیستماتیک مربوط می شود مدلسازی و ارائه الگوهای مناسب را در خود تقویت کنند.
دروس امتحان ورودی کارشناسی ارشد وضرایب آن: تحقیق درعملیات1(ضریب2)آمارو احتمال(ضریب2) طرح ریزی واحدهای صنعتی(1)کنترل موجودی(1)زبان عمومی و تخصصی(1)
واحدهای درسی در طول دوره کارشناسی ارشد:
واحد های زیر برای دانشجویان اجباری می باشند:
دانشجویان می بایست از واحد های زیر 12 واحد را به اختیار بگذرانند:
برنامه ریزی تولید پیشرفته
پیش بینی و تحلیل سریهای زمانی
مباحث ویژه در مهندسی صنایع
و در پایان 2 واحد سمینار و 6 واحد پروژه پژوهشی.
گرایش مهندسی صنایع_سیستمهای اقتصادی و اجتماعی:
پیچیده ترین سیستم ها، سیستمهایی هستند که به طور مستقیم یا غیر مستقیم به انسان یا گروهی از انسانها مرتبط باشند. بدین جهت سیستمهای اجتماعی و اقتصادی که بطور مستقیم با انسان سرو کار دارند، از نظر تحلیل، پیش بینی رفتار و کنترل جزو پیچیده ترین سیستمها دسته بندی می شوند. بطور کلی هدف از بوجود آمدن رشته مهندسی سیستمهای اقتصادی و اجتماعی، تربیت افراد یا افرادی است که بتوانند با ابزار و مدلهای مختلف، سیستمهای پیچیده را شناسایی، تحلیل ، پیش بینی و اصلاح کنند.
بطور کلی، دانشجویان این رشته با ابزارهای مختلفی برای آنالیز سیستمهای مختلف آشنا می شوند. بعنوان مثال می توان از تحقیق در عملیات و برنامه ریزی ریاضی، سیستمهای پیشرفته غیر خطی و خطی و دینامیک، مدلهای رگرسیونی و اقتصاد سنجی، منطق فازی، شبکه های عصبی و ... نام برد. بعلاوه دانشجویان این رشته با مبانی اقتصاد خرد و کلان نیز علاوه بر اقتصاد سنجی آشنا می شوند.
ازآنجاکه این رشته در ایران، رشته تقریبا نوظهوری است، دانشکده ها و دانشگاههای مختلف به سلیقه خود و بطور متفاوت با این رشته برخورد می کنند. بعنوان مثال دانشکده اقتصاد دانشگاه شریف و موسسه عالی پژوهش بیشتر گرایشات اقتصادی، دانشکده صنایع دانشگاه شریف بیشتر گرایش تحقیق در عملیات و مدلسازی و دانشگاههای دیگر ایران نیز هرکدام بنابر قدرت هیات علمی خود بیشتر به گرایشات خاصی تکیه می کنند. با این حال جهت گیری کاملا به عهده خود دانشجو است که می تواند با انتخاب دروس اختیاری به سمت خاصی حرکت کند. به عنوان مثال پروژه های ورودیهای سال 1382 دانشکده صنایع-مهندسی سیستمهای اقتصادی و اجتماعی، کارهای متفاوتی از جمله پیش بینی و تحلیل تابع تقاضای یکی از بانکهای ایران، ارایه ااگوهای نظارتی، معرفی روش جدید مکاشفه ای برای مسایل گراف، پیش بینی حاملهای انرژی، ارایه روشهای جدید شبیه سازی و ... بوده است.
فارغ اتحصیلان این رشته می توانند به عنوان مهندس صنایع در واحدهای تولیدی و کیفی و خدماتی (خودرو سازی، شرکتهای نفتی و ...) و یا بعنوان سیستم آنالیست در واحدهای مالی و بانکی و بیمه و وزارتخانه ها و ... فعالیت کنند. از آنجاکه این رشته بسیار گسترده است، هرکس بنابر علاقه خود به سمت خاصی حرکت می کند و بدین جهت شغل آینده فارغ التحصیلان بیشتر به جهت گیری و حرفه خودش باز می گردد.
بعلاوه فارغ التحصیلان این رشته امکان ادامه تحصیل در رشته های مختلف مهندسی صنایع، اقتصاد و مدیریت و حتی در مواردی علوم کامپیوتر و علوم ریاضی را دارند. بعنوان مثال فارغ التحصیلان امسال این رشته از دانشکده صنایع دانشگاه شریف، برای ادامه تحصیل در رشته هایی مثل مهندسی صنایع، اقتصاد و مدیریت از دانشگاههای مطرح آمریکایی، کانادایی و اروپایی پذیرش گرفته اند.
همانطور که گفته شد، در این رشته داوطلبان مختلف از رشته های مختلف شرکت می کنند و برای نمونه رتبه ها و رشته ها و دانشگاههای رتبه های برتر کنکور سال 1382 در این رشته، در ذیل آورده شده است.
رتبه 1 – مهندسی متالورژی و مواد- دانشگاه تهران
رتبه 2- ریاضیات کاربردی- دانشگاه تبریز
رتبه 3- مهندسی صنایع- دانشگاه شریف
رتبه 4- مهندسی مکانیک- دانشگاه امیرکبیر
رتبه 5- مهندسی عمران- دانشگاه امیرکبیر
برای شرکت در آزمون ورودی این رشته، داوطلب باید در امتحان دروس ریاضی 1و2 (ضریب 3)، آمار و احتمال (ضریب 3)، زبان(ضریب 2)،برنامه نویسی کامپیوتر(ضریب 2) و تحقیق در عملیات (ضریب 2) شرکت کند. با توجه به ظرفیت اندک پذیرفته شدگان (حدود 60 الی 100 نفر) و تعداد زیاد شرکت کنندگان (بیش از 5000 الی 6000 داوطلب) شانس با داوطلبانی است که اولا از پایه ریاضیات قوی تری برخورداد باشند و ثانیا تمام دروس یاد شده را با جدیت پیگیری کنند.
همانطور که می توان مشاهد کرد، قبولی در این رشته خیلی به رشته کارشناسی شخص مورد نظر بستگی نداشته و بیشتر از آن به نحوه مطالعه و علاقه داوطلبین بستگی دارد. لذا این امکان برای همه داوطلبان عزیر وجود دارد که صرفنظر از رشته تحصیلی خود در این رشته کاملا موفق باشند.
واحدهای درسی در طول دوره کارشناسی ارشد:
9 واحد٬ واحدهای مقدماتی که برحسب درصدهای آزمون ورودی نیازمند/بی نیاز از گذراندن این واحدها می باشند:
واحد
نام درس
3
تحقیق در عملیات (2)
3
آمار مهندسی
3
اقتصاد عمومی
12 واحد واحدهای اجباری می باشد:
که البته سه واحد از بین واحدهای زیر انتخاب می شود:
دانشجویان باید از بین واحدهای زیر نیز 12 واحد را به عنوان واحدهای اختیاری بگذرانند:
برنامه ریزی تولید پیشرفته
و در آخر 2 واحد سمینار و 6 واحد پروژه پژوهشی
گرایش مهندسی صنایع _مدیریت سیستم وبهره وری:
همانطور که از نام این رشته پیدا است دانشجویان این رشته با یادگیری مسائلی از تلفیق بهینه عوامل انسانی و فیزیکی در جهت تحقق هدفهای مدیریتی و بهینه سازی گام برمی دارند اصولا از فارغ التحصیلان این گرایش انتظار می رود با بکارگیری دروسی که در دوره کارشناسی ارشد می خوانند بتوانند به مدیریت واحدهای صنعتی و همچنین تجزیه و تحلیل مسائل مدیریتی و نارسائی های سازمان هابپردازند.دانشجویان
این رشته با توجه به دروسی که در دوره کارشناسی ارشد می گذرانند و همچنین دروسی که در امتحان ورودی آن دانشجویان باید بلد باشند در مجموع بیشتر به درد فارغ التحصیلان رشته های فنی (غیر صنایع) می خورد تا بتوانند علاوه بر جنبه های فنی به مسائل مدیریتی و اقتصادی با دیدی در جهت بهبود بهره وری یک سازمان نگاه کنند.
همچنین ادامه تحصیل در این رشته فرصت مغتنمی است تا دانش آموختگان رشته ریاضی کمی از روابط و فرمولهای محض ریاضی فارغ شده و علم ریاضی را بصورت ابزاری موثر در حل مسائل مدیریتی اقتصادی و صنعتی بکار بندند و زمینه های جذب موثرتر در بازار کار را برای خویش فراهم آورند.
ولی این گرایش از نظر اولویت در درجه آخر برای یک مهندس صنایع بشمار می آید زیرا صرف نظر از دروسی که باید در کنکور ورودی امتحان دهد دروسی را می خواند که خیلی از آنها را با کم وزیاد در دوره کارشناسی گذرانده است .
یعنی اینگونه بیان کنیم که ورود دانشجویان مهندسی صنایع به این گرایش تلف کردن وقت و هزینه می باشد (تا این حد که در سالهای گذشته اصلا مهندسین صنایع اجازه نداشتند در کنکوراین گرایش شرکت کنند).
در ضمن داوطلبان این رشته باید حداقل 3 سال سابقه کار در مدیریت پس از اخذ مدرک کارشناسی در واحدهای صنعتی داشته باشند وبه هنگام قبولی در دانشگاه ارائه نمایند (البته فقط مدرک سه سال سابقه مدیریت لازم است، یعنی: می شود اصلا سابقه هم نداشت)بدیهی است در غیر اینصورت قبولی ایشان لغو خواهدشد.
داوطلبان باید موارد زیر را درامتحان ورودی این گرایش امتحان دهند:زبان عمومی (ضریب3)ریاضی 1و2(ضریب3)آمار و احتمال(ضریب2)معملومات عمومی مدیریتی (تجارت مدیریتی)(ضریب2).
واحدهای درسی در طول کارشناسی ارشد:
12 واحد واحدهای مقدماتی که برحسب درصد های آزمون ورودی نیازمند /بی نیاز از گذراندن این واحد های می باشند:
15 واحد زیر واحدهای اجباری می باشند:
برنامه ریزی استراتژیک برای مدیران
دانشجویان می بایست از واحد های زیر 12 واحد را به اختیار بگذرانند:
فرایندهای احتمالی واحتمال کاربردی
پیش بینی و تحلیل سریهای زمانی
ستهای فازی دربرنامه ریزی وتصمیمگیری
و در پایان 2 واحد سمینار و 6 واحد پروژه پژوهشی.
باید توجه داشت این واحدها با توجه به دانشگاه های مختلف تفاوت دارد.
در زیر بصورت خلاصه و یکجا ضرایب آزمون کارشناسی ارشد آورده شده است:
جدول ضرایب آزمون کارشناسی ارشد مهندسی صنایع دانشگاه های سراسری و آزاد اسلامی
گرایش ـدروس زبان عمومی و تخصصی ریاضی عمومی تحقیق در عملیات آمار و احتمال مهندسی طرح ریزی واحدهای صنعتی کنترل موجودی برنامه نویسی کامپیوتر معملومات مدیریتی صنایع 0 2 2 0 0 سیستمهای اقتصادی و اجتماعی 2
3
2
3
0
0
2
0
مدیریت سیستم و بهره وری 3
3
0
2
0
0
0
2
معرفی منابع درسی جهت مطالعه برای آزمون کارشناسی ارشد:
برای هر یک از گرایشات مهندسی صنایع و هر درس جهت مطالعه منابع زیر معرفی می گردد:
تحقیق در عملیات1:
تحقیق در عملیات مختار بازار ترجمه دکتر اسماعیل خرم
آشنایی با تحقیق در عملیات حمدی طه
جزوه تحقیق در عملیات دکتر عشقی (دانشگاه صنعتی شریف)
آمار واحتمال مهندسی:
آمار ریاضی والپول
مبانی احتمال شلدون راس
احتمال و کاربردآن (جزوه یا کتاب دکتر نیاکی :دانشگاه صنعتی شریف)
آمار واحتمال بهمن هنری
طرح ریزی واحدهای صنعتی:
طرح ریزی واحدهای صنعتی اپل
طرح ریزی واحدهای صنعتی آصف وزیری
جزوه طرح ریزی دانشگاه علم وصنعت
کنترل موجودی1:
جزوه کنترل موجودی دکتر حجی(دانشگاه صنعتی شریف)
برنامه ریزی و کنترل موجودی فاطمی قمی
برنامه ریزی وکنترل موجودی مونت گومری
ریاضی عمومی 1و2:
حساب دیفرانسیل و انتگرال جلد 1و2 جرج توماس
برنامه نویسی کامپیوتر:
کتابهای برنامه نویسی به زبان فرترن٬Basic٬Pascal٬C(کانون نشر علوم)
کتابهای کنکور نوشته حمید رضا مقسمی (فرترن٬ Pascal ٬ C)
زبان عمومی وتخصصی:
زبان یکی از دروس مهم کنکور کارشناسی ارشد می باشد که دانشجویان می توانند با تسلط داشتن در این درس از شرکت کنندگان دیگر جلو بیفتند.
کتاب زبان تخصصی برای دانشجویان صنایع(ویا مدیریت برای گرایش مدیریت سیستم وبهره وری و یا اقتصاد مدیریت برای گرایش سیستمهای اقتصادی و اجتماعی)
می توان گفت این تنها منبع عمده واصلی برای دانشجویان می باشد ولی دانشجویان برای موفقیت در این عرصه باید هم در لغات و هم در درک مطلب متون تسلط کافی داشته باشندو تا حد کافی نیز گرامر را بدانند(زبان عمومی) لذا ما منابع زیر را برای کسانی که می خواهند از دیگر رقبا پیشی بگیرند پیشنهاد می کنیم:
کتاب 504words
متون TOFELL
معلومات عمومی مدیریت:
مدیریت عمومی دکتر سید مهدی الوانی
مدیریت کازمایر ترجمه اصغر زمردیان و مهرواژان
ظرفیت پذیرش دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی صنایع کلیه دانشگاههای ایران:
سیستمهای اقتصادی و اجتماعی
موسسه عالی پژوهش در برنامه ریزی
علوم وفنون مازندران (غیر انتفاعی)
چند نکته مهم
در پایان باید بگوییم که بعضی ها براین اعتقادند که قبول شدن در آزمون کارشناسی ارشد مهندسی صنایع از کنکور کارشناسی نیز سخت تر می باشد .
در مورد درصدهای مورد نیاز برای قبولی در کارشناسی ارشد با توجه به سالهای مختلف و سطح سوالات و همچنین دانشگاه مورد نظر تفاوت دارد ولی می توان گفت امیدریاضی درصد مورد نیاز برای قبولی در کنکور کارشناسی ارشد حدود 60 درصد باشد.
در مورد اینکه چرا صحبتی از کتابهای تست به میان نیاوردیم :سالانه کتابهای جدیدی با عناوین مختلف در مورد تستهای کارشناسی ارشد مهندسی صنایع وارد بازار می شود که هرکدام مزایا معایب مخصوص خود را داردولی اگر کسی بتواند مفاهیم دروس را بخوبی یاد بگیرد هر کتابی با هر عنوانی که تستهای کنکور سالهای گذشته را دارا باشد می تواند مفید واقع شود.
در پایان لازم می دانیم از :
آقای مهندس حامد هاشمی نیا (کارشناس ارشد مهندسی صنایع_تحلیل سیستمهای اقتصادی و اجتماعی)
[قای مهندس امیر حسین خامنه (کارشناس ارشدمهندسی صنایع _صنایع و MBA)
تشکر وتقدیر بعمل بیاوریم و شما نیز در صورت داشتن هرگونه سوالی در مورد گرایش مورد نظر می توانیداز ایشان سوال بعمل بیاورید.
نوشته شده توسط گروه مولفین | لینک ثابت | 40 نظر
نقشه کشی صنعتی پنجشنبه دوازدهم آبان 1384 9:35 بعد از ظهر
در این قسمت قصد داریم به بررسی نقشه کشی صنعتی، یکی از درسهای مهندسی صنایع که بطور غیرمستقیم با این رشته درارتباط است بپردازیم .
امیدواریم در پایان این قسمت شما با مطالب زیرآشنا شده باشید:
1-تاريخچه نقشه كشي صنعتي
2- نقشه کشی صنعتی ،استانداردهای آن و جایگاه آن در صنعت
3- سر فصل های درس نقشه کشی صنعتی برای رشته مهندسی صنایع
4- معرفی کتاب های نقشه کشی صنعتی
5- معرفی نرم افزارهای نقشه کشی صنعتی
6- کاربرد نقشه کشی صنعتی درمهندسی صنایع
تاريخچه نقشه كشي صنعتي:
در زمان هاي قديم حتي سال هاي قبل از ميلاد براي نشان دادن و معرفي قطعات و وسايل صنعتي از نقشه هايي استفاده مي كرده اند كه بطور كامل گويا نبوده و از قواعدي كه همگان آن رادرك كنند بهره اي نداشته است ودر موقع نقشه خواني با مشكلاتي روبرو مي شوند تا اينكه آقاي لئوناردو داوينچي نقاش و مجسمه ساز ايتاليايي (1459-1516) طراحي را ارائه نمود وطبق قواعدي جسم سه بعدي را روي صفحه ي دو بعدي با رسم تصاوير نشان داد كه دراين حال نقشه هاگويا تر وقابل فهم تر شد.
سپس دانشمندان ورياضي دانان اروپايي فعاليت او را دنبال كردند تا اينكه گاسپارمانژ اهل فرانسه در سال 1798هندسه ترسيمي را معرفي نمود و اين علم پايه و ريشه نقشه كشي صنعتي شد و امروزه از همان اصول استفاده مي شود .
نقشه کشی صنعتی و جایگاه آن در صنعت:
نقشه کشی صنعتی همان زبان تکنیک یا زبان صنعت است .زبانی که تراوش فکر مهندسان و طراحان را به تصویر می کشد .
مهارت نقشه خواني و نقشه كشي در مهندسي مانند سواد خواندن و نوشتن مي باشد. نقشه كشي در حقيقت نوعي زبان محاوره در علوم مهندسي مي باشد كه اطلاعات مورد نياز از يك قطعه، ماشين، سازه، و يا يك طرح را به روشني و بدون ابهام بيان مي كند. اين اطلاعات شامل شكل هندسي، نحوه قرار گرفتن و اتصال اجزاء مختلف، مشخصات فيزيكي و هر گونه اطلاعات ضروري مي باشد. بنابراين هر مهندس لازم است كه به اين زبان مسلط باشد و بتواند به راحتي از طريق آن به تبادل اطلاعات با ساير مهندسين بپردازد. حداقل مهارت مورد نياز براي يك مهندس نقشه خواني است و البته توصيه مي شود كه نقشه كشي را نه لزوما بطور حرفه اي نيز بداند. هر مقدار تسلط به نقشه خواني و نقشه كشي بيشتر باشد، شخص سريعتر و راحت تر مي تواند ايده هاي خود را به ديگران منتقل كند و ايده هاي ديگران را درك كند.
درحقیقت نقشه حاوی تمام اطلاعات اعم ازاندازه قطعه ،جنس قطعه، مقدار پرداخت و یا هر سوال دیگری که ممکن است برای تراشکار هنگام تراش قطعه پیش بیاید می باشد(نتیجه می گیریم که یک تراشکار حرفه ای نیز باید علم نقشه کشی را بلد باشد )
درواقع می توان گفت که نقشه کشی در صنعت مانند پلی است که دفاتر طراحی را با کارگاه های ساخت و تولید مرتبط می سازد.
استانداردها ی نقشه کشی :
نخستین موسسه ملی استاندارد در سال1902در انگلستان وسپس در1916 در هلند و 1917 درآلمان تاسیس شد. بدنبال آن استاندارد DIN که استاندارد صنعتی آلمان است گسترش پیدا کرد، ودرزمینه نقشه کشی صنعتی فعالیت وسیعی آغاز شد. در سال 1926 اتحادیه ای متشکل از 20 موسسه استانداردملی ازکشورهای مختلف به نام اتحادیه بین المللی موسسات استانداردملی استاندارد ISO)) تشکیل شد ،اما با پیشرفت تکنولوژی و نیاز به ارتباط صنعتی بین شرکتها ، لزوم ایجادیک سازمان بین المللی استاندارد مورد توجه قرار گرفت و در سال 1947 سازمان ISO تشکیل شد وشروع به کار نمود .
کشورایران در سال1332 اولین موسسه استاندارد خودرا تاسیس نمود ودرسال1360 به عضویت ISO درآمد.
بعضا کشورهااز استانداردهای مخصوص به خوداستفاده می کنند ولی درکل می توان گفت که تفاوتی عمده با هم ندارند برای آشنایی بیشتر شما استانداردهای چندکشور(یا قاره )آورده شده است:
استاندارد کشور يا قاره ................... علامت اختصار
امریکا …............................................... ..... ANSI
اروپا .................................................. ..... CE
استراليا .................................................. .... SAA
کانادا .................................................. ..... CSA
ايران .................................................. ........ ISIRI
انگلستان .................................................. ... BSI
ايتاليا .................................................. ........ UNI
روسيه .................................................. ..... GOST
ژاپن .................................................. ........ JISC
فرانسه .................................................. ...... NF
سرفصلهای نقشه کشی صنعتی برای مهندسی صنایع:
سرفصل های نقشه کشی صنعتی نیز مانند کتاب ها بستگی به دانشگاه ها دارد ولی بطور می توان به عناوین زیر اشاره کرد:
-مقدمه ای برنقشه کشی صنعتی وکاربردآن
-معرفی صفحات اصلی تصویر و اصول رسم تصاویر
-تعریف وترسیم تصویر یک جسم بر روی یک صفحه
-را بطه هندسی بین تصاویر مختلف
-رسم تصویر از روی مدلهای ساده
-رسم تصویر یک جسم به کمک تصاویر معلوم آن
-تعریف برش وقراردادهای مربوطه
-برش و نیم برش ساده ٬برش ونیم برش شکسته و ...
-تعریف تصویر مجسم و کاربرد آن وطبقه بندی تصاویر مجسم
-تصویر مجسم قائم
-تصویر مجسم مایل
-تصویر مرکزی (پرسپکتیو)
-اتصالات ونحوه رسم آنها
-تقاطع خط با صفحه و تقاطع صفحه با صفحه و...
-تعریف سطوح استانه ای و مخروطی و تقاطع خط وسطح با آنها
-تفاطع سطوح دوارانی با هم
-گسترش احجام
-تصویر کمکی با استفاده از تغییر صفحه
-رسم فنرها وچرخدنده ها
-اندازه گیری صنعتی
-علائم سطوح٬ تلرانس ها و انطباقات
-اصول مرکب کردن نقشه ها
-کاربرد کامپیوتر در نقشه کشی صنعتی
کتاب های نقشه کشی صنعتی:
اکثر اساتید دانشگاه های کشور به جای معرفی یک کتاب جزوه هایی را با توجه به سبک و سلیقه خود در اختیار دانشجویان قرار می دهند و ازآنها می خواهند که از آن جزوه بجای کتاب استفاده کنند.
ولی اگر بخواهیم معروفترین و پرکاربردترین کتاب ها را معرفی کنیم باید از دو کتاب خوبنقشه کشی صنعتی 1و2جناب مهندس مرجانی انتشارات دانشگاه يزد که در دوجلد مجزا برای علاقه مندان تهیهشده است و دیگری کتاب تحسین برانگیز جناب دکتر حسین خوشکیش و مهندس حبیب اله حدادی که این کتاب نیز درانتشارات دانشگاه علم وصنعت ایران در دو جلد چاپ شده است نام برد.
کتابهای نقشه کشی صنعتی ولی نژاد انتشارات طراح نیز از کتابهایی است
که با توجه به اینکه بیشتر به نقشه خوانی تاکید دارد بیشتر مورد استفاده دانشجویان مهندسی صنایع است.
البته علاقه مندان می توانند کتاب های نقشه کشی فنی و حرفه ای که بطور تقریبا کاملی بسیاری از مهمترین سرفصل های نقشه کشی صنعتی مهندسی صنایع را تحت پوشش قرار داده را نیز مورد مطالعه قراردهند.
معرفی نرم افزارهای نقشه کشی صنعتی:
امروزه استفاده از نرم افزارهاي كامپيوتري را در اكثر قريب به اتفاق دفاتر طراحي مهندسي مي توان مشاهده كرد به جرات مي توان گفت ديگر از طراحي ونقشه هاي دستي خبري نيست . قطعات در محيط هاي نرم افزاري طراحي مي شوند و مكانيزم انها قبل از ساخت نمونه واقعي در چنين محيط هايي شبيه سازي مي شود و درحين عمل شبيه سازي عيوب طراحي مشخص مي شود و در ننيجه بدون صرف هزينه ساخت مي توان پس از حصول اطمينان از صحت طراحي شروع به ساخت نمونه واقعي و در نتيجه توليد محصول پرداخت .
اين امر باعث شده تا شكل بازار عرضه وفروش محصولات از حالت سنتي و نمايشگاهي رفته رفته به شكل الكترونيكي تبديل شود. طراحي قطعات در محيط هاي نرم افزاري اين امكان را فراهم مي كند تا دو شركت سازنده در دونقطه جهان بتوانند براحتي بايكديگر در امر ساخت يك محصول همكاري كنند.
به طور مثال فرض كنيد شركتي ايراني به يك شركت چيني سفارش طراحي و ساخت يك قالب را مي دهد استفاده از طراحي به كمك كامپيوتر باعث مي شود كه شركت سازنده مدلي راكه مي خواهد بسازد در اختيار شركت سفارش دهنده قرار مي دهد پس از چندين بار رد وبدل پرونده هاي كامپيوتري در اخر با توافق طرفين نمونه واقعي ساخت و فرستاده مي شود قبل از شروع به توضيح دستگاه طراحي شده توضيحاتي درباره چگونگي طراحي توسط كامپيوتر مفيد است .
چگونگي استفاده ازنرم افزارهاي كامپيوتري بستگي به هدف نهايي طراح دارد. به عنوان مثال اگر هدف از طراحي صرفا مدل سازي وتهيه نقشه هاي صنعتي از مدل تهيه شده باشد. بايد به سراغ نرم افزارهاي مدل سازي رفت ولي امكان دارد شخص طراح بخواهد علاوه بر مدلسازي به كمك كامپيوتر به تحليل و بررسي سينماتيكي يا ديناميكي يك مكانيزم بپردازد. انتخاب نرم افزارهاي بسته به هدف طراح وابسته تسلط وي به آن نرم افزار دارد.نرم افزارهاي متعددي قادر به عمل مدلسازي هستند كه از آن جمله مي توان بهsolidworks Mechanical desktop AUTOCAD catiaوغيره.
اين نرم افزارها به نرم افزارهايCAD((computer aided design معروفند.هر كدام از اين نرم افزارها در يك يا چند جنبه از طراحي نسبت به بقيه برتري دارند.
حال ما در اين قسمت به معرفي دو نرم افزار مهم نقشه كشي مي پردازيم و تا حدودي شما را با امكانات آنها آشنا مي كنيم.
AUTO CAD
اين نرم افزار جزو محبوبترين و معروفترين نرم افزارهاي نقشه كشي است و امروزه ديگر كسي وجود ندارد كه در رشته هاي همچون عمران ومكانيك (وحتي صنايع اگر در قسمتهايي از صنعت همچون قطعه سازي يا خودروسازي مشغول به كار گرفته شويد .) مشغول به كار يا تحصيل باشد ولي نرم افزار اتوكد را نشناسد.
اين نرم افزار تحت نسخه هاي مختلف توسط كمپاني Auto desk ارائه گرديده است كه مي توان به قديمي ترين نسخه هاي آن يعني اتوكد 2.5 اشاره كرد.در اين نرم افزار امكاناتي دراختيار كاربر قرار گرفته كه كاربر مي تواند به سهولت ودر كمترين زمان ممكن انواع نقشه هاي دوبعدي و سه بعدي را ايجاد كند.
البته بايد خاطر نشان كرد كه با توجه به طراحي شدن نرم افزارهاي پيشرفته ديگري در دنياي سه بعدي كه در قسمت فوق نيز به آنها آشاره شد کمتر كسي از امكانات سه بعدي اتوكد استفاده مي كند . ولي هنوز نيز بي شك اتوكد يگانه نرم افزار نقشه كشي دوبعدي در كارخانجات صنعتي ومراكز عمراني در ايران مي باشد.
Solidworks
Solidworksاز قوي ترين نرم افزارهاي موجود در زميينه طراحي و مدل سازي قطعات صنعتي به شمار مي رود .
در اين نرم افزار علاوه بر ايجاد مدل سازي سه بعدي از قطعات صنعتي ايجاد مجموعه هاي مونتاژ پيچيده متشكل از ده ها قطعه ديگر نيز به سادگي امكانپذير مي باشد . با استفاده از اين نرم افزارها يك طراح صنعتي به راحتي مي تواند از نماهاي مختلف يك مدل سه بعدي نقشه هاي صنعتي تهيه نمايد وبه همين منظور كليه امكانات جانبي كه براي ايجاد نقشه هاي صنعتي مورد نياز مي باشد اعم از انواع استاندارد ها نمادهاي ويژه اندازه گذاري و تلرانس گذاري هندسي فراهم شده است با ارائه ابزار 2D to 3Dاز نسخه 200plusبه بعد امكان تبديل ترسيمات دو بعدي به مدل هاي سه بعدي نيز در اين نرم افزار ميسر شده است .
مزيت ويژه solidworksبر ديگز نرم افزارهاي مدل سازي كارايي بالا ودر عين حال سادگي كار با ان مي باشد. اين نرم افزار از همان المان هاي بصري و گرافيكي ويندوز جهت ارتباط با كاربر سود مي برد و به همين علت كاربران ويندوز به سرعت با محيط كار زيباي آن انس مي گيرند.
امكان ورود پرونده هاي ساير نرم افزارهاي طراحي نيز به محيط اين نرم افزار فراهم شده است پس از ارائه ابزار 2D to 3Dبسياري از كاربران نرم افزار هاي مخصوص ترسيمات دو بعدي نظير AotoCAd از اين نرم افزار جهت تبديل ترسيمات دو بعدي خود به مدل هاي سه بعدي ستفاده مي كنند. اين ويژگي و بسياري از از مزاياي ديگر كه در اين مجال كوتاه امكان بازگو كردن آنها نمي باشد باعث شده است كه اكنون شركت solidworks دامنه فعاليت خود را بيش از پيش گسترش داده و از طريق 230 نمايندگي به فروش محصولات خود در 70 كشور دنيا بپردازند.
دانشجويان عزيز مي توانند براي يادگيري هرچه بهتر اين نرم افزار به كتاب كامل و جامع آقاي Paul Tran
ترجمه آقاي مهدي عاصي لاهيجاني با عنوان كارگاه عملي solidworks از انتشارات كانون نشر علوم مراجعه كنند
کاربرد نقشه کشی صنعتی در مهندسی صنایع :
صنعت قطعه سازي در كشور ما شامل مجموعه اي پراكنده از واحدهاي صنعتي كوچك مي باشد. بسياري از اين واحدهاي صنعتي داراي دانش مهندسي كافي نبوده و به صورت تجربي و سنتي كار توليد را انجام مي دهند. در اين واحدها كه عموما با مديريت غير علمي نيز اداره مي شوند حتي از مهندسي مكانيك و متالورژي هم استفاده چنداني نمي شود چه برسد به مهندسي صنايع! دليل وجود چنين صنايعي در داخل كشور محيط غير رقابتي و ناسالم صنعت كشور است كه سبب مي شود مسائلي غير از مسائل فني و كيفيت توليد در سودآوري واحدهاي صنعتي دخالت داشته باشد. البته بايد وجود صنعت كاران بدون تحصيلات دانشگاهي كه به صورت تجربي به توليد مي پردازند نيز اشاره كرد. دليل ديگر اين مسأله كوچك بودن اين واحدهاي توليدي مي باشد كه به آنها اجازه نمي دهد يك كادر فني-مهندسي قوي و كارآمد را در خود پرورش دهند. مهندس صنايع در صورتي كه حجم توليد از ميزان خاصي فراتر برود، نقش خود را مي تواند ايفا كند و در كارگاه هاي توليدي كوچك اصولا پارامترهاي زيادي براي بهينه سازي توليد وجود ندارد.
اما در مورد واحدهاي قطعه سازي با اندازه بزرگ و مديريت علمي مهندسي صنايع در موارد زير مي تواند مؤثر باشد: برنامه ريزي توليد، برنامه ريزي پرسنلي، برنامه ريزي انبارداري، برنامه ريزي نگهداري و تعميرات، كنترل كيفي، يافتن موانع و مشكلات سودآوري كارخانه و رسيدن به راه حل هايي كه كارخانه بتواند به اهداف توليدي خود دست يابد. به عنوان مثال مهندس صنايع بايد ميزان حجم توليد، ساعات كاري، تعداد شيفت هاي كاري، ميزان انبار مواد اوليه و محصولات، ترتيب مراحل توليد، ترتيب چرخش كار و ... را طوري بهينه نمايد كه به حداكثر بهره وري دسترسي پيدا كند، يعني هزينه ها شامل هزينه سرمايه، هزينه پرسنلي، هزينه ماشين آلات، هزينه تعميرات و ... را بتواند كاهش دهد و در عوض به توليد بيشتري دست پيدا كند. همچنين مهندس صنايع بايد يك برنامه ريزي كامل براي تعميرات ماشين آلات موجود در كارخانه ايجاد كند بطوري كه تعميرات ماشين آلات در زمان هاي مشخص و برنامه ريزي شده انجام شود و قطعات يدكي مورد نياز در زمان هاي مشخص فراهم گردد بطوري كه خرابي يك دستگاه سبب توقف بي مورد خط توليد و ضرر ناشي از عدم كاركرد نشود. مسأله ديگر كنترل كيفيت محصولات توليدي جهت تضمين كيفيت كالا مي باشد.
البته شاید بعضی از کارهای فوق در هر کارخانه ای برای بهینه سازی نیاز باشد ولی مساله ای که بسیار مهم است این است که وقتی مهندسی بخواهد در یک کارخانه خودروسازی یک بهینه سازی کامل و جامع را انجام دهد و با تمام مهندسین مکانیک ومتالورژی و ... ارتباط برقرار کند اگر زبان نقشه کشی را بلد نباشد یعنی اینکه زبان صحبت کردن با آنها را بلد نیست ونمی تواند در حیطه کاری خود موفق باشد پس یک مهندس صنایع لااقل باید از نقشه خوانی سردر بیاورد و گرنه هیچ وقت نمی تواند بر سیستم تولیدی کارخانه تسلط کافی داشته باشد و آنطور که می خواهد امور را به جریان دراورده و کارخانه را اداره کند و بچرخاند!!!
در اين ميان نقشه خواني و يا طراحي فقط يك ابزار كوچك در دست مهندس است كه بايد به آن مسلط باشد ولي به هيچ وجه كاري كه از مهندس صنايع انتظار مي رود نقشه خواني يا طراحي به طورحرفه ای وکامل (مانند یک مهندس نقشه کش ،یک طراح صنعتی یا یک مهندس مکانیک) نیست .بلکه در حدی که بتواند وظیفه ای که در بالا نیز به ان اشاره شد رابه نحواحسن انجام دهد.
البته دانشجويان نبايد نگران گستردگي مباحث نقشه كشي باشند و مقداري كار و تجربه در محيط هاي صنعتي تسلط كافي به نقشه خواني را ايجاد مي كند.
از آقاي عباس روحاني (دانشجوي دكتراي مكانيك دانشگاه صنعتي شريف)و آقاي سيد علي حسيني يزدي (دانشجوي مهندسي مكانيك دانشگاه اميركبير)به خاطر اطلاعاتي كه در مبحث نقشه كشي دراختيار ماقرار دادند تشكر وقدرداني مي كنيم.
باتشكر از وبلاگ IRANSIE
علاقه مندی ها (Bookmarks)